Nor da Olentzero: nola azaldu zure txikiari, eta irakurtzeko istorio bat

«Gutuna»: zure txikiari zuzenean hitz egiten dion ipuina, 24ko gauerako

24ko arratsaldean, zure kalearen muturrean, musika entzuten hasten da.

—Badatoz!

Lehenengo, txapela agertzen da. Gero, sabel biribila. Olentzero da, eta gozokiak botatzen ari da! Ondoan Mari Domingi dator, saski bat eskuan.

Zuk gutuna tolestuta daramazu poltsikoan. Belaunak pixka bat dardarka dituzu, baina hurbildu eta Mari Domingiri ematen diozu.

—Emango diozu?

—Noski —esaten dizu, begi-keinu bat eginez—. Elkarrekin egiten dugu lan.

Gau horretan kexatu gabe afaltzen duzu, eta inork esan gabe janzten duzu pijama. Baina ohean begiek ez dute itxi nahi.

—Eta nire etxea non dagoen ez badaki? —galdetzen duzu ahopeka.

—Mari Domingik badu zure gutuna —esaten dizu ohean sartzen zaituenak—. Eta berak bidezidor guztiak ezagutzen ditu.

Kuzkurtu egiten zara. Urrun-urrun, norbait abesten ari da: «Olentzero joan zaigu…». Abestia txikitzen doa, txikitzen, txikitzen… eta lo geratzen zara.

Goizean, ate ondoan, pakete bat dago zure izenarekin. Paperaren ertz batean, orbantxo gris bat, errauts-itxurakoa.

Hatz batekin ukitu, eta barre egiten duzu.

—Eskerrik asko, Olentzero.

Atzean dagoena: ikazkin bat, enbor bat eta lagun bat

Jostailuak ekarri aurretik, Olentzero Gabon gauean sutondoan erretzen zen enborra izan zen; biharamunean, haren errautsak ate aurrean botatzen ziren (hortik dator ipuineko orbantxoa). Gero, lastozko panpina bat izan zen, gazteek etxez etxe eramaten zutena eskean. Opariak dakartzan ikazkin onbera berria da: Zarautzek XX. mendearen erdialdean berreskuratu zuen ohitura, eta 70eko hamarkadatik aurrera ikastolek Euskal Herri osora zabaldu zuten.

Mari Domingi Donostian sortu zen, 90eko hamarkadan (1994a aipatu ohi da), Gabon-kanta herrikoi baten izena hartuta, gau horrek emakumezko protagonista bat ere izan zezan. Vitoria-Gasteizek 2014an gehitu zuen bere desfilera.

Zer erantzun, hitzez hitz, Olentzerori buruz galdetzen dizunean

Bere horretan esateko dira; parentesi artean doana zuretzat bakarrik da.

• «Mari Domingi Olentzeroren neska-laguna da?» Ez: lagunak eta auzokideak dira, eta gau horretan elkarrekin egiten dute lan. (Leku batzuetan haren bikotetzat aurkezten dute; Vitoria-Gasteizko Udalak dio ez dela haren emaztea, ezta haren laguntzailea ere.)
• «Zergatik dago hain zikin?» Ikazkina delako, eta egun osoa kearen eta errautsaren artean ematen duelako. Ikatza ekartzen badu, etxea berotzeko da.
• «Zergatik dago Olentzero bat kale bakoitzean?» Ezin delako toki guztietan egon aldi berean, eta bera bezala jantzitako lagunek laguntzen diote; gutuna berdin iristen da.
• «Eta Papa Noel? Eta Erregeak?» Etxe bakoitzera datozenak datoz: etxe askotan, Olentzero 24ko gauean eta Erregeak 5ekoan; beste batzuetan, Papa Noel ere bai, gau berean. Inor ez da beste inor baino benetakoagoa.
• «Eta gaizki portatu banaiz?» Olentzero berdin dator: ez dator hori begiratzera, opariak ekartzera dator. (Hobe ez erabiltzea mehatxu gisa.)

Gutuna eskuan, kalejira eta koruak: bezpera kalean

Haur askok eskura ematen diote gutuna desfilean, Olentzerori edo Mari Domingiri. Kalejira, musikarekin, herriaren arabera 24ko arratsaldean ateratzen da edo aurreko egunen batean (Bilbon, 23an).

Haren abesti herrikoia «Olentzero joan zaigu mendira lanera» lerroarekin hasten da: irakatsi bertso hori, eta besteekin batera abestuko du.

Ilunabarrean, koruak etxez etxe ibiltzen dira haren istorioa kantuan eta eskean, lehengo gazteek bezala; eta leku batzuetan, iluntzean, panpina erretzen dute. Zure txikiak erretzen ikusten badu: «Hori lastozkoa da; benetakoa etxeetarantz doa dagoeneko».

Eta zure txikia Olentzerorekin mendira igo dadin nahi baduzu

IrayaBooks-en «Olentzeroren argia» daukagu, zure txikiaren aurpegiarekin eta izenarekin: ohetik, farola mendian behera jaisten ikusten du, astoz igotzen da txondorreraino eta Olentzerok labanaz egin dion zurezko astotxo batekin itzultzen da. 2 eta 8 urte bitarteko txikientzat da. Lehenik euskaraz idatzi genuen (hemen kontatzen dugu nolakoa den gure liburu bat euskaraz), eta gaztelaniaz, katalanez, galizieraz eta ingelesez ere badago. Liburuak 39,99 € balio du, eta bidalketa aparte doa: 4,99 €. 24ko gauerako izateko, eskatu abenduaren 9a baino lehen.

Gure ipuinak

Olentzeroren argia2-8 urteErrege Magoen izarra2-8 urtePapa Noelen gau magikoa2-8 urte

Ohiko galderak